KPA – organy i właściwość

Zagadnienie organów administracji publicznej oraz ich właściwości należy do podstawowych tematów w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Na egzaminie najczęściej sprawdzana jest umiejętność ustalenia właściwego organu w konkretnej sprawie, rozróżnienia właściwości rzeczowej i miejscowej oraz wskazania organu wyższego stopnia. Błędy w tym zakresie mogą prowadzić do wadliwości decyzji administracyjnej, dlatego temat ten ma istotne znaczenie praktyczne.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. (Dz.U.2025.1691 t.j.)

Co trzeba umieć

czym jest organ administracji publicznej w rozumieniu KPA
jak ustala się właściwość rzeczową organu
jak ustala się właściwość miejscową (zwłaszcza w sprawach nieruchomości)
kto jest organem wyższego stopnia w różnych strukturach
jak rozstrzygane są spory o właściwość między organami

Pytania

Kto jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z KPA?
Odpowiedź
✓ samorządowe kolegia odwoławcze
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 17 pkt 1
Kto jest organem wyższego stopnia nad wójtem, burmistrzem i prezydentem miasta w procesie ustalania warunków zabudowy, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego?
Odpowiedź
✓ wojewoda
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 17 pkt 1
W kontekście zezwoleń na prace budowlane lub odbierania zgłoszeń dotyczących robót budowlanych, kto jest organem nadrzędnym wobec starosty według zasad Kodeksu postępowania administracyjnego?
Odpowiedź
✓ wojewoda
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 17 pkt 1
Organami wyższego stopnia w stosunku do wojewodów w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego są:
Odpowiedź
✓ właściwi w sprawie ministrowie
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 17 pkt 2
Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się:
Odpowiedź
✓ według przepisów o zakresie jego działania
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 20
Właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w sprawach dotyczących nieruchomości:
Odpowiedź
✓ według miejsca położenia nieruchomości, a w przypadku położenia na obszarze dwóch lub więcej organów - według obszaru, na którym znajduje się większa część nieruchomości
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 21 par1pkt 1
Spory o właściwość rozstrzygają między organami jednostek samorządu terytorialnego w różnych województwach w sprawach należących do zadań z zakresu administracji rządowej:
Odpowiedź
✓ minister właściwy do spraw administracji publicznej
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 22 par1pkt 4
Wg Kpa postępowanie administracyjne jest:
Odpowiedź
✓ dwuinstancyjne
Podstawa prawna: Kodeks postępowania administracyjnego: Art. 15

Na egzaminie najczęściej pojawia się

właściwość rzeczową ustala się według przepisów o zakresie działania organu
właściwość miejscową w sprawach nieruchomości ustala się według miejsca ich położenia
organem wyższego stopnia dla organów JST są samorządowe kolegia odwoławcze
organem wyższego stopnia dla wojewody jest właściwy minister
spory o właściwość mogą rozstrzygać organy wskazane w KPA, np. minister

Jak odpowiadać na egzaminie

Odpowiadając na pytania egzaminacyjne z tego zakresu, należy najpierw ustalić, czy pytanie dotyczy właściwości rzeczowej, czy miejscowej.

Jeżeli chodzi o zakres kompetencji organu – mamy do czynienia z właściwością rzeczową. Jeżeli pytanie odnosi się do lokalizacji (np. nieruchomości), należy zastosować zasady właściwości miejscowej.

W przypadku pytań o organ wyższego stopnia kluczowe jest rozpoznanie rodzaju organu pierwszej instancji (np. organ JST, wojewoda). Często pojawiają się też pytania testowe wymagające wskazania organu właściwego lub rozstrzygającego spór kompetencyjny.